Cutting styles

SOME COMMON CUTTING STYLES & SHAPE OF GEMSTONES

HÌNH DÁNG & CÁC KIỂU CHẾ TÁC ĐÁ QUÝ CHO TRANG SỨC

Chào các bạn, Huỳnh viết sơ qua về hình dáng và các kiểu chế tác đá quý cho trang sức. Phần này liên quan đến nhiều lĩnh vực và phạm trù do con người đặt ra trong quá trình xây dựng và phát triển xã hội. Tỷ như, trên trời thì có mây, có chim bay; dưới biển thì có cá heo, có ngọc trai; dưới lòng đất thì có kim cương, có ruby, cẩm thạch, đá xây dựng, … Rồi con người lại dùng những loại đá màu, kim cương làm trang sức cho bản thân, càng về sau, đi theo dòng lịch sử của tưng vùng văn hoá mà lại có những khái niệm khác nhau về đá quý trang sức.

 

Bài viết này có nội dung đơn giản, dành cho các bạn Customer, những bạn yêu thích trang sức đá quý, muốn có một Custom Faceted Gemstone cho riêng mình, bài viết này không chuyên sâu, đơn giản và dễ hiểu; không viết về các tiêu chuẩn trong việc cắt mài đá quý nên các bạn học cắt facet có thể tham khảo cho vui thôi nhé!

Và sau đây, Huỳnh sẽ tóm tắt những ý chính, giống như bản tin thời sự 60 giây nha mọi người.

 

Hình dáng trong chế tác đá quý cũng tương tự hình dáng trong hình học, dễ nhất là chúng ta nhìn thẳng từ mặt bàn của viên đá, có nhiều hình dáng khác nhau, chẳng hạn như hình tròn, hình bầu dục hay còn gọi là hình Oval, hình vuông, chữ nhật, hình tam giác, hình ngũ giác, hình lục giác, hình bát giác, hình quả lê, hình trái tim, … Và đá quý cũng có thể được chế tác theo những hình dạng cơ bản như thế hoặc những hình dạng tự do ( free form/ free shape).

 

PHẪU THUẬT THẨM MỸ TẠO HÌNH CHO MỘT VIÊN ĐÁ

Tuỳ vào hình dáng/ khối của viên đá thô mà người thợ chế tác sẽ chọn những hình dáng và kiểu chế tác cho phù hợp, sao cho vừa khoe được vẻ đẹp cửa viên đá, vừa giữ được trọng lượng của viên đá.

 

Hình ảnh 1. Một viên đá dùng để lên trang sức đá quý. Nguồn: Internet

 

Khi mà chúng ta nói về hình dáng ( Shape) của viên đá thì hầu như là người ta nói đến hình dáng mặt bàn của viên đá ( như hình minh hoạ ở trên).

Còn về các kiểu chế tác ( Cutting Styles), nghĩa là chúng ta đang nói về các kiểu cắt khác nhau cho hình dáng đó. Mỗi hình dáng ( tròn, vuông, tam giác, ...) lại có nhiều kiểu cắt khác nhau. 

 

Huỳnh ví dụ nha

Hình vuông (Square cut) có thể được tạo thành hình cắt mặt bàn theo kiểu Công chúa (Princess Cut), Radiant Cut, Scissor Cut, cắt Theo tầng (Step Cut) và cắt kiểu Đệm/ Gối (Cushion Cut), … Và để viên đá được lấp lánh, việc cắt chế tác đáy cũng có nhiều kiểu như Brilliant, Step Cut, Cushion, Portugueese, … Có thể mix kiểu mặt bàn Style A với kiểu đáy Style B, tuỳ vào hình khối của viên đá thô và sự sáng tạo của Faceter/ người thợ chế tác.

Hình ảnh 2.  Các kiểu cắt khác nhau của chế tác đá quý hình vuông/ Square Cut

 

Ví dụ thêm cái nữa cho dễ tưởng tượng nè các bạn:

1 viên đá thô Emerald thuộc dòng Beryl thì trong tự nhiên thường có hình dáng khối như này ( hình bên dưới), và để giữ trọng lượng của viên đá thì kiểu cắt theo tầng (Step Cut) sẽ giữ được trọng lượng ( carat weight) nhiều nhất. Do vậy nên người ta thường gọi đây là kiểu cắt Emerald. Vậy hoy ó!

 

Hình ảnh 3. Hình dáng tinh thể dòng Beryl thường có dạng lăng trụ có 6 mặt

 

Về kiểu cắt bầu dục (Oval cut) mà các bạn thường thấy nhiều nhất, là do đây là kiểu cắt giữ được trọng lượng đá gần như nhiều nhất. Những viên đá cuội như Ruby, Spinel ở những khu vực miền Bắc thường có hình khối Oval hoặc hình dáng thô tương tự, nếu cắt theo hình Oval & Step Cut thì trong lượng đá sau khi được chế tác sẽ được giữ lại gần như nhiều nhất.

 

Natural Pink Spinel purple-pink color Oval shape 5.03 carats with ...

Hình. Spinel được chế tác theo hình Oval, kiểu mix-cut

 

Thêm 1 ví dụ về Rose Cut nha:

Thường thì các viên Thạch Anh có màu hồng ( Rose Quartz) mà trong suốt để đủ tiêu chuẩn cắt Facet thì có màu hồng rất nhạt, mà cắt facet tiêu chuẩn thì khi ánh sáng vào sẽ làm cho viên đá có màu hồng nhạt hơn nữa. Vì thế, để enhance/ làm tăng độ đậm của màu hồng lên thì những tiền bối đi trước thay vì cắt Cabochon thì đã tạo ra kiểu cắt kiểu nhìn hao hao thì giống như mạng nhện í, cắt kiểu này sẽ tạo hiệu ứng màu hồng đậm hơn, do Rose Quartz đủ tiêu chuẩn cho cắt facet thì màu rất nhạt.

 

Rose Cut Diamonds – Après Jewelry

Hình. Một kiểu đặc trưng của Rose Cut

 

Những hình dáng tròn, vuông thì tỷ lệ giữ được đá sau khi chế tác ít hơn, hay còn gọi là hao đá hơn.
Nhưng tuỳ theo quan điểm chơi đá của từng người, có khách thì thích trang sức có viên đá có trọng lượng lớn, có khách thì lại những viên nhỏ nhỏ xinh xinh, có khách thì lại thích hình dáng VUÔNG hoặc TRÒN, kiểu như " Mẹ tròn con vuông" í; có khách thì lại chỉ chú trọng về màu sắc và có một số khách hàng thì theo quan niệm phong thuỷ/ quan niệm của đá quý ngũ hành về hình dáng đá quý, kiểu như:

– Kim: tròn

– Mộc: chữ nhật

– Thủy: hình có chi tiết uống lượn như giọt nước, marquise/ navette

– Hỏa: tam giác

– Thổ: vuông

 

HÌNH DÁNG & CÁC KIỂU CHẾ TÁC ĐÁ QUÝ

Mỗi nhóm đá/ loại đá riêng sẽ có chỉ số khúc xạ ánh sáng ( RI - Refractive Index) khác nhau, do môi trường ở bên trong viên đá là đều khác nhau, không nhóm đá nào giống nhóm đá nào, cũng không có viên đá nào giống viên nào; nhưng đặc điểm chung là mỗi nhóm có các chỉ số khúc xạ, độ tán sắc và loại ánh tương đối giống nhau.

Thiên nhiên thật vi diệu và huyền bí, những viên đá ở dưới lòng đất được tạo màu theo cơ chế là không phai màu theo thời gian nha các bạn, trừ khi có sự tác động của con người ( treatment) để thay đổi màu của đá. À, có loại đá đổi màu, Huỳnh có cập nhật ở bài viết Màu Sắc của Đá Quý/ Color of Gemstones nha.

Nói về các kiểu chế tác đá quý thì có thể kể ra rất nhiều, nhưng đâu đó bạn sẽ thấy là chỉ gom lại theo một số hình dáng. Các bạn xem hình ảnh minh hoạ cho các bạn dễ hình dung hơn nha, type chữ nhiều, bắt các bạn đọc nhiều quá cũng hơi ngán.

Hình 6 - Một số hình dáng cơ bản thông dụng của đá quý trang sức

 

Cơ bản là những hình nào có shape giống nhau thì mình gọi chung 1 tên cho dễ hiểu í các bạn, cuộc sống mà, đơn giản cho dễ dàng chứ làm khó nhau chi.

Hình 7 & 8. Một số hình dáng và kiểu chế tác cho đá quý, dùng để lên trang sức đá quý

 

Có thể mỗi khu vực, mỗi nền văn hoá, mỗi trường, mỗi nhân vật, ... sẽ có những tên gọi khác nhau về hình dáng/ kiểu chế tác. Thế giới tuy phẳng nhưng mỗi khu vực/ quốc gia thì có những tiêu chuẩn chung/ riêng cho phù hợp với việc thương mại hoặc bla bla bla gì đấy. 

Chúng ta thảo luận trên quan điểm làm thế nào để hiểu nhau và thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật được mài thủ công tỉ mỉ.

Nếu bạn là người hạn bị chế 1 phần ở khả năng giao tiếp ( giống Huỳnh) thì chịu khó nói nhiều hoặc type nhiều hơn một xíu, mình cũng bị bệnh đó nên sẽ dễ thông cảm hơn, nạt nộ lớn tiếng cũng không sao, cứ thẳng ( nhớ) thắng, đừng sợ mít lòng nha, mình chỉ có tính hay gim ở bụng với hay thù dai thôi, chứ cũng dễ quên lắm, giải quyết xong thì cũng không có nhớ, nhưng vẫn còn ghim ở đó nha =))

 

Những bạn chuyên về thiết kế trang sức đá quý, khi đã lên xong mẫu trang sức thì thông tin đặt hàng ghi rõ giúp mình những thông tin như sau:

- Tên đá/ nhóm đá

- Màu sắc đá quý

- Hình dáng yêu cầu

- Kích thước ( dài x rộng x cao)

- Những yêu cầu khác cần nêu rõ 

 

Chú ý:

* Tất cả các bài viết tại Huáng Lapidary đều có phần thiên về kinh nghiệm cá nhân của Huỳnh.

* Nếu bạn có thắc mắc hoặc góp ý gì thì đừng ngại liên hệ trực tiếp với Huỳnh nha, mình sẽ trả lời trong phạm vi mà mình biết. Còn nếu mình không biết thì mình cùng nhau tìm Thầy hỏi nha =))

 

--------------------- 

H U Ỳ N H   F A C E T I N G

Saigon Gemstone for Jewelry Making

 

Viber/ Whatsapp: +84 905 11 68 58

Email: huynhfaceting@gmail.com

 Website: www.huynhfaceting.com 

 

Tiệm chế tác đá quý trang sức của Huỳnh

© huynhfaceting 2020 Saigon, Vietnam 700000